Image
Kom op! boek cover

Op deze blog wil ik regelmatig actuele cases van solidariteit (en vijandigheid!) bespreken. Het boek zelf heb ik geschreven tussen januari 2021 en februari 2022. Het schrijven zelf vond ik alvast een mooi avontuur. Ik ben vele keren een week naar de Ardennen getrokken om daar in alle rust te lezen, de wereld te overschouwen en te schrijven. Geen vergaderingen, geen sociale media. Heerlijk. Ik kan het iedereen aanbevelen. Het heeft me toegelaten om alle ervaringen te bundelen in een aantal inzichten en schema’s van hoe solidariteit en de samenleving in elkaar zitten. Vanuit die thema’s van het boek kijk ik nu op deze blog verder naar de actualiteit. Hoe halen we de vijandigheid uit de samenleving en brengen we meer solidariteit en samenwerking in de samenleving? Dit boek is een ode aan alle vrijwilligers. Aan hen draag ik het op.

Dit boek is een ode aan alle vrijwilligers.

Blog

Een samenleving is geen losse verzameling van mensen. Verbinding, respect, vriendschap, solidariteit en liefde zijn broodnodig. De voorbije tien jaar is mijn bewondering voor die vele solidaire mensen alleen maar toegenomen. Maar evenzeer mijn wrevel voor de toenemende vijandige context waarin we leven. Vijandigheid, vooroordelen en haat halen het steeds meer van empathie, begrip en respect. Willen we echt zo verder?

 

Ik ben een bezorgde burger. Mensenrechten gaan op de schop, de samenleving wordt keihard, het menselijke verliest van het zakelijke, het milieu staat zelfs niet meer op de agenda. Almaar meer autocraten ondermijnen de liberale democratie, de rechtstaat en sociale rechtvaardigheid. Het allerergste dreigt: gewenning en onverschilligheid. In deze donkere tijden hebben we daarom allemaal de burgerplicht te spreken en te schrijven. Wat niet gezegd wordt, bestaat niet. Leugens die alsmaar herhaald worden, worden waarheid.

Voelt u zich ook zo machteloos ten opzichte van de vele doden, kinderen inbegrepen, in Oekraïne, Gaza en elders? Voelt u zich ook zo hulpeloos ten opzichte van dat brutale gegoochel met invoerrechten, de grootheidswaanzin van een president die zich een luxe Boeing 747 als cadeau laat welgevallen? Voelt u ook die kwaadheid als de ene crimineel en genocideleider Netanyahu een andere crimineel en dictator als Trump voordraagt voor de Nobelprijs van de Vrede? Hebt u ook die plaatsvervangende schaamte als Navo-baas Mark Rutte zo plat op de buik gaat voor Trump?  We hebben de VS nodig voor onze defensie, dat zal wel, maar met zo’n slijmerij? In naam van Europa het pervers, corrupt gedrag van Trump applaudisseren? Weet u ook niet waarnaartoe met de domme praat van Elon Musk: “The fundamental weakness of Western civilization is empathy.” Egoïsme in vol ornaat. Met als begrijpelijk gevolg dat angst en onzekerheid bij ieder van ons toenemen. We voelen ons fysiek en mentaal onveilig. Het ‘nieuwsmijden’ stijgt dramatisch en vele ouders weten niet meer hoe hun kinderen opvoeden in deze vijandige wereld. Wat te doen?

2024 was een somber jaar. Zo veel om ongerust en heel kwaad van te worden. De triomf van perverse figuren als Trump, Poetin, Orban en alsmaar meer autocraten, het hyperkapitalisme van Elon Musk, de onmenselijke oorlogen in Oekraïne, het Midden-Oosten en elders, het geklungel van Biden en de Democraten, de verdere opmars van extremismen, leugens en fake news. Op de sociale media loopt er een schitterende cartoon van een groep mensen die angstig van achter een hoek naar de deur van 2025 kijken en die aarzelend met een lange stok openduwen. Angst regeert. Echter, defaitisme helpt niks. Kunnen we een tegenbeweging starten? Waren er in 2024 toch al lichtpunten die de weg wijzen?

Dit artikel verscheen in De Tijd van 20 augustus 2024.

Het is opmerkelijk hoe snel de perceptie van verkiezingsresultaten het overneemt van de feiten.  Op 9 juni was er bij ons - zoals op vele andere plekken - een enorme ruk naar (extreem) rechts, maar niemand die daar vandaag nog echt bij stilstaat. Vlaams Belang werd nipt niet de grootste, dramatische scenario’s werden vermeden, we kunnen dus over naar de orde van de dag: het overheidstekort, onderwijs, belastingen, arbeidsmarkt. Die hervormingen zijn nodig, zeker. Maar we moeten even dringend het onderhuidse algemene ongenoegen, de echte motor van het extreme kiesgedrag, aanpakken: het structureel tekort aan menselijk contact, de achteruitgang van het sociaal weefsel, het vernederende gevoel van ‘ik tel niet meer mee’. Zoniet groeien angst en woede verder en dan zou Marine Le Pen met haar uitspraak ‘onze overwinning is enkel uitgesteld’ wel eens gelijk kunnen hebben. Los daarvan kunnen we een samenleving die niet meer samen leeft niet aanvaarden.

Ik viel compleet uit de lucht toen ik op 15 mei een telefoontje kreeg van de kabinetschef van de Koning, Vincent Houssiau: ‘De Koning zou u graag tot baron willen benoemen.’ Hoe kan een gewone burger in godsnaam zo’n eer krijgen? Ik heb hoegenaamd geen familiale linken in hogere kringen. Mijn vader stierf toen ik zes was en daarmee verbrokkelde ook het sociaal netwerk van mijn ouders. Ik heb inmiddels wel veel kennissen en vrienden, maar daar zit niks adellijks tussen. En toch, het is: ’De Koning wil u en Kom op tegen Kanker eren met deze titel.’ Mijn parcours is nagetrokken, een adviesraad is betrokken, maar het is finaal de persoonlijke keuze van de Koning. Patat. Dit najaar volgen verdere contacten, ook in verband met wapenschild en leuze. Jawel, dat staat er aan te komen. Ondertussen stel ik u gerust: een baronschap heeft geen enkel praktisch voordeel, maar het is natuurlijk wel een mega blijk van waardering. Waarom dan? Laat me raden.

Piet Wulleman op de sociale media

Met de verkiezingen in zicht heb ik verschillende stemtesten afgelegd, en ben daarbij ongeveer over het hele politieke spectrum uitgekomen. Van blauw over groen naar rood en oranje, hier en daar ook wat geel. Wat van mij hetzij de perfecte centrumkiezer maakt, hetzij een cameleon.

Mijn vrienden- en kennissenkring spreidt zich uit over het hele politieke spectrum. Ik ben het dus met veel van mijn vrienden vaak politiek (zeer) oneens. Dat belet me zeker niet om vrienden te zijn, integendeel. Maar: er is één uitzondering. U raadt het al, dat is Vlaams Belang. Dat is voor mij wél een breuklijn. Niet omdat ik niet tegen meningsverschillen kan, dat zei ik hierboven al. Maar omdat het niet over een politiek verschil gaat, maar om een moreel. En daar kan en wil ik niet over stappen.

Er groeit al enkele jaren een pijnlijke paradox in onze samenleving: de meeste mensen willen samenwerking en vriendschap, maar ze krijgen vijandigheid en haat. Mensen zijn solidair en willen elkaar helpen, dat zie je dagelijks in vele kleine dingen. Onderzoek geeft aan: 8 op 10 burgers willen zich engageren door samen te werken. Maar in de samenleving vieren polarisering, haat en agressie hoogtij. Hoe zit dat in deze kiescampagne? We zien opnieuw veel debatten die stijf staan van rancune en vijandigheid, profilering door anderen zwart te maken. Toch zijn er ook veel lichtpunten van hoop.