Samenvatting voordracht Nationaal Congres Vrijwilligerswerk, 1 April 2025
Een verhaal over empathie, drive en engagement
Marc Michils, voorzitter Kom op tegen Kanker
- Het groooot maatschappelijk belang vrijwilligerswerk
Onze samenleving leeft in nood. Er is veel angst, veel onzekerheid, een algemeen menselijk ongenoegen. Veel mensen voelen een tekort aan fysieke maar ook aan mentale veiligheid. Er is een brede roep om ‘geef me hoop, geef me perspectief’.
In De Tijd schreef ik een opinie ‘Onze samenleving leeft niet meer samen’: “We evolueren naar een samenleving met een structureel tekort aan menselijke contact.”
Roman Krznaric schrijft in zijn uitstekend boek ‘Geschiedenis voor morgen’: “ Als het sociale weefsel wegvalt, breekt onze samenleving. Er is nood aan burgerpanels, democratie nieuw leven inblazen, burgerbewegingen, … en vrijwilligers”.
Stijn Meuris vertelde in De Morgen: “ Ik hoop dat we een aantal dingen die dreigen mis te lopen, zoals de plotse opkomst van AI, de klimaatcrisis en het ontbinden van ons sociaal weefsel, nog op de valreep kunnen rechttrekken. …
Ik denk regelmatig, het gaat me te snel. Iemand moet dringend aan de noodrem trekken en ik vrees dat niemand dat aan het doen is.”
Angstwekkend is inderdaad om de volgende twee uitspraken eens naast elkaar zetten: Elon Musk, “The fundamental weakness of Western civilization is empathy.” Versus Hannah Arendt: “The death of human empathy is one of the most telling signs of a culture about to fall in barbarism.”
We have to #speakupforpalestine … maar ook voor meer menselijkheid, empathie, begrip, voor publieke plaatsen waar mensen elkaar ontmoeten, voor meer menselijkheid. De vrijwilligersorganisaties bieden dat allemaal en zijn een onwaarschijnlijk sociaal kapitaal waar we meer dan ooit nood aan hebben. Obama wees al de weg: “Vooruitgang creëer je niet door elkaar te kleineren maar door elkaar te stimuleren”. Dat is wat we nodig hebben, dank vrijwilligers aller landen om die sociale lijm te zijn.
Maar de vrijwilligersorganisaties krijgen veel te weinig aandacht in de media. Of zouden hun stem
- Hoe organiseren we dan best een efficiënt vrijwilligersbeleid?
Ik zie 6 gouden regels:
Zingeving: de why van de organisatie
- 1 vlag, 1 gezamenlijke motivatie : ‘op een een dag zullen we kanker verslaan’
- impact communiceren, elke vooruitgang assertief claimen
- belang beleidswerk, studiedienst, … : beton onder de organisatie
- Reason why overal blijven herhalen
Flexibiliteit: de why van de vrijwilliger
- Staat vrijwilligerswerk onder druk? Niks van.
- 80% Vlamingen wil solidair zijn
- Wel: ongebonden ipv vast engagement
- Wie ben je? Wat wil je doen? Wat doe je graag?
- Mensen engageren zich niet voor structuren maar voor inhoud
- Flexibiliteit in engagement
- Vrijwilligers hebben een eigen agenda en dat is goed, puur altruïsme bestaat niet: vrijwilligerswerk geeft sociale contacten, zin, waardering, bijleren, dichtbij, warmte, groepsgevoel, veiligheid, meevechten tegen ‘het beest’: “mogen we helpen?”
- Daarom dat we bij KotK verschillende soorten vrijwilligers hebben om iedereen zo goed mogelijk tegemat te komen in wat hij of zij wil en graag doet
- Taak: zorgvrijwilligers (ziekenhuizen, massage, kankerlijn, …) , actievoerders (1000km, 100km, plantjesweekend,…) event vrijwilligers (helpers, chauffeurs, broodjes, …) expertvrijwilligers (bestuurders, commissies, admin, …)
- Profiel: luisteraars, doeners, babbelaars, denkers, organisatoren, animatoren
- Tijd: 1 of meerdere events, 1 of meerder halve dagen per week, 1 of meerdere periodes, …
- Thema: lotgenotengroepen, fundraisingevents, palliatieve zorg, …
Beleving: vrijwilligerswerk moet plezant zijn
- Grote en superbelangrijke regel: maak van ieder event, iedere vergadering een feest
Vorming: vrijwilliger doen groeien
- Vrijwilligersschool
- Basisopleiding kanker, communiceren met kankerpatiënten, gezondheidssector, …
- Begeleiding
- On boarding, workshops, intervisies, webinars, stages, startdagen
- experts over vrijwilligerswerk (Hitch, …)
- lectuur, handleidingen, blogs, …
- Persoonlijke begeleiding door regiocoördinatoren
Professioneel kader: inzet vrijwilliger maximaliseren
- Professioneel omkadering is noodzaak om inzet van vrijwilligers te maximaliseren
- Vrijwillige inzet verdient structuur, begeleiding, sterke organisatie
- Innoveren en ondernemen
- Alle actiemodellen zijn eigen creaties
- Elke editie innoveren
- Ken uw klassiekers: Plantjesweekend
- Durven afvoeren: de Col op
Danken: vrijwilliger waarderen
- Tenslotte: sloof je uit om de vrijwilligers te waarderen: dankfeesten, intervisies, informatieve sessies
- Laat ze de organisatie mee evalueren
- Neem hen mee in de vrijwilligers in de bestuursorganen
Samengevat:
- Vrijwilligers zijn heel belangrijk in deze samenleving
- Je hebt een professioneel kader nodig
- Maak er iedere keer een feest van